Cary Markerink (1)
De fotograaf (1951), heeft na een hele reeks fotoboeken in samenwerking met anderen - onder meer 'Snelweg', 'Nagele' en 'Nagele revisited' (over een dorp in de Noord-Oostpolder) - nu z'n grote werk uitgebracht, met tekst en foto's uitsluitend van hem zelf. Eigenlijk een doos met drie boeken.
In 'Memory Traces' worden landschap, cultuur, geschiedenis en herinnering samengebracht.
Het is door z'n vorm al een ongewoon fotoboek, met ook reisnotities, 'geschreven foto's' en een kort verhaal. En zelfs een album met negatieven aangetroffen in Tsjenobyl.
'Sporen van herinnering' bevat opnamen gemaakt in Sarajevo, Hiroshima en Nagasaki, Berlijn, Bitterfeld?Wolfen en Ronneburg, de Bikini eilanden, Khe San en My Lai.
Ons falende, collectieve geheugen?
Over de inhoud morgen meer.
Het boek is in eigen beheer uitgebracht en kost 150 euro.
Wie het wil hebben moet snel zijn. Zie de site.
Maandagavond as. is Cary Markerink te horen in de Avonden.
Beatrice de Graaf (3)
De 'War on terror' van Bush heeft averechts gewerkt. Het was geen oorlog en Al Qaida is geen wereldwijde terreurorganisatie. Het effect van terreur staat of valt met onze reacties.
Zo staat het in 'Het theater van de angst', de studie van Beatrice de Graaf over de strijd tegen het terrorisme sinds de jaren '70.
Hoe noem je een voorstelling waarin beide partijen - terroristen en hun bestrijders - deels in het geheim en deels juist zeer in het openbaar dingen naar de gunsten van ons, het publiek, en hun eigen achterban?
'Je zou het ook een schimmenspel kunnen noemen,' zegt De Graaf. We zitten boven in de Openbare Bibliotheek van Amsterdam en zien uit over de mistige, schemerige stad.
Bij ons begon het grofweg met de Rode Jeugd en met de Molukse gijzelingen en treinkapingen van de jaren '70. Van de vier landen die ze onderzocht bleek Nederland in die vroege jaren uitzonderlijk terughoudend. In Duitsland (Roter Armee Fraction), Italië (Rode Brigades) en de VS (Nixon) ging het hard toe.
In totaal sterven hier 16 mensen, waarvan 6 terroristen, de meesten door acties van jonge Molukkers. Nu onvoorstelbaar ingrijpend. En heel veel meer dus dan na 2000.
Toch ontstond er in de jaren '70 geen terrorisme-paniek. Hoe kon dat?
Morgenavond na 21.00 verder, in de Avonden.
Boomhut
Wim de Bie gaf door dat ie 'mede namens mij' afscheid had genomen. Waarvan? Van oude duineiken vooral, waarin we allebei nog boomhutten hebben gebouwd.
Het gaat om een stuk Meer en Bos, een Haags natuurgebiedje, dat grenst aan de straten waar wij opgroeiden. En dat al heel lang in tweeën werd gedeeld door de Laan van Meerdervoort.
Het kleinste deel verdwijnt nu.
Hier grensden de duinen direct aan het tuinderijengebied van het Westland. Met een hoogteverschil van een meter of drie ging de zandgrond hier over in veen. Je keek Loosduinen en Wateringen: sloten, platte schuiten, sla, peentjes, bonestokken, tomatenplanten. Vooral die peentjes pikten we. Veel achterna gezeten door tuinders, nooit gepakt.
Tot slot, de boomhut.
De boomhut wordt gebouwd in hoogzomer, met een hamer en spijkers (oude, eerst recht slaan op een stoeprand) en wat bekistingshout van een nabije bouwplaats. Daarmee timmer je het vlondertje. Dan volgt de essentiële touwladder. Je moet daar boven onzichtbaar en onbereikbaar zijn voor wie beneden passeert.
De teleurstelling komt in de herfst. Waar niemand aan had gedacht bij het bouwen, de bladeren vallen van de bomen. Nu is de geheime hut voor eenieder zichtbaar. Zo eindigt elke boomhut.
Wachtkamers (2)
De doeken van Mihajlovic brengen het wachten naderbij.
Een wachtkamer biedt zekerheid. Er hangen tabellen, met wat geluk kun je vragen of er vandaag nog een trein gaat. Zoniet dan kun je je op een van de banken uitstrekken, je jas over je heen trekken en verzinken.
Langzaam wordt de wachtkamer je vertrouwd, de lichtval, het afgetrapte houtwerk, de geur van boenwas en schoonmaakmiddel.
Wie duldzaam van aard is kan geleidelijk één worden met de wachtruimte. Hem zien als Mihajlovic. Een Serviër, die als veel Midden- en Oost-Europeanen een grote wachtervaring heeft.
Je neemt bezit van een je toegemeten deel eindeloosheid. Zie het als een vorm van luxe.
Het doet me denken aan de Italiaanse parlementsleden van vroeger, die een spoorwegabonnement voor het leven kregen.
Zodat de armeren onder hen op den duur hun huis opzeiden en voortaan leefden in treinen en wachtkamers. Waar ze op een dag werden aangetroffen.
Beatrice de Graaf (2)
Opgewekt zit ik tussen de niet onmooie koppen van de Rote Armee Fraction en de Brigate Rosse. Was dit de estetiek van het gelijk? Ik herinner me die blikken. Koffiekamer Oudemanhuispoort, jaren '60. Blikken die ver boven de koffiekopjes en dennekoeken uitstegen.
En lees verder in 'Het theater van de angst', een titel waarin eigenlijk de boodschap van het boek al besloten ligt. Terroristen willen theater, ze zijn uit op provocatie. Het effect van hun acties staat of valt met de reacties van ons, hun publiek, maar ook die van hun tegenspelers, de overheden. Zo woeden voorstellingen. En wij, wij worden bang.
Wat doe je er tegen? Daar gaat het om. Lastig als je tegenover radicalen staat die een absoluut gelijk koesteren en menen dat het doel de middelen heiligt.
Om ze te bestrijden moet je weten wie ze zijn. Hoe ze denken. Kijk de Rote Arme Fraction. Jonge mensen uit betere milieus, die meenden dat doden voor de goede zaak moest kunnen, sterven trouwens ook, net als radicale moslims van nu.
Beatrice de Graaf
Schreef 'Theater van de Angst', een internationaal vergelijkend onderzoek - in historisch perspectief - naar terrorisme en wat men er tegen probeert te doen.
Ze studeerde Duits en Politieke Geschiedenis en werkt sinds 2007 voor het Centrum voor terrorisme en contraterrorisme.
Waarop berust het veiligheidsbeleid in Westerse democratieën?
Wie zijn de acteurs in het Theater van de Angst. Kan het publiek de zaal verlaten?
Van de vier landen die ze onderzocht bleek Nederland een uitzondering door terughoudendheid in contra-terrorismebeleid. Werkt dat? En, kun je zoiets eigenlijk meten? Het begon grofweg met de Rode Jeugd en de Molukse gijzelingen en treinkapingen van de jaren '70.
Zijn de drijfveren, doelen, methoden sindsdien veranderd? Gijzelingen maak je zelden meer mee. Heeft Bush z'n War on terror iets uitgehaald? Of zijn chirurgische operaties van inlichtingendiensten beter dan van de toren blazen? Vragen die ik haar vrijdag kan stellen.
'Terrorisme is theater', zei expert Brian Jenkins al in 1975.
En om het moeilijk te maken, politici en terroristen hebben soms allebei belang bij de voorstelling.
Wachtkamers
The Waiting Rooms heet de serie nieuwe schilderijen van de Serviër Branislav Mihajlovic die nu te zien is bij de Amsterdamse galerie Ververs in de Hazenstraat. Mihajlovic (1961) komt uit Servië maar woont nu in Portugal.
Wachtkamers, een serie die laat zien dat alle kunst 'conceptueel' is. Hoe goed ook gedaan, als er geen sterk idee aan ten grondslag ligt vervalt het.
Wachtkamers is ijzersterk. Mihajlovic dwingt je na te denken over wat wachten is, wat het met je blikken doet, hoe het de ruimte waarin je wacht beïnvloedt.
'Salle des pas perdus' schiet door m'n hoofd bij 'Atrium 17' waarin de slijtage bijna volmaakt is. Ik schat deze wachtruimte Italiaans, gezien de 'moderne' architectuur uit de Mussolinitijd.
Wat de doeken in de reeks gemeen hebben is het glimmen van de vloeren, steeds in het midden van een al te ruim oppervlak. Leegte die je aan gaat staren..
Zaterdag om 11.45 een indruk in de weekendbijlage van de Avonden.
J.D.Salinger
Onmogelijk nog iets toe te voegen aan het vele dat na z'n dood geschreven werd. Niet over hem dus, want wie kende hem?
Arnon Grunberg vertelde op z'n weblog en vanavond in de Avonden hoe Salinger schrok van de roem. Hoe hij z'n foto van het stofomslag van 'The catcher in the rye' liet weghalen. En hoe hij z'n agent opdroeg 'fanmail te verbranden'. 'Misschien wel een gezonde maatregel,' schreef Arnon.
Waarna we spraken over wat er mis kan zijn aan fanmail. Brieven van mensen die de schrijver niet kent en die in Arnons ervaring meestal iets van hem vragen. Om niet te spreken van hun nieuwsgierigheid. Bewondering van fans kan o zo makkelijk in een even intense afkeer of haat verkeren. Voor iemand die - naar z'n werk te oordelen - zo kwetsbaar in het leven staat als Jerome Salinger lijkt dat moeilijk te verdragen.
We besloten dat de manier waarop hij de wereld de rug toekeerde volstrekt begrijpelijk en te rechtvaardigen was.
Kim Bouvy (2)
Over 'leegte' hadden we het, rondstappend over de Binnenrotte, waar Rotterdam eens begon. Tussen de decors.
De leegte die de stadsplanners, de bouwers eindeloos, steeds weer proberen te vullen.
Een stad zonder geheugen. Waarin de bewoners worden als hun stad. Zou dat het zijn?
Er is iets mis.
Hoe bedoel je?
Er is iets niet.
Als de foto's van Kim Bouvy iets vastleggen is het dat.
Achterkanten die door omstandigheden voorkanten werden, straatjes die door omstandigheden doodliepen. Muren die door omstandigheden blinde muren werden. Oppervlakken, lang geleden gemaakt uit nu niet meer verkrijgbare goedkope bouwmaterialen. Want van regie is weinig te merken.
Ze vervallen zoetjesaan.
Merkwaardig, maar ik vind ze mooi, ik vind de foto's van Kim Bouvy mooi.
Zouden steden ontstaan uit verval? Is verval de grondstof waaruit steden worden gemaakt?
ps. werk van Kim Bouvy uit 'Phantom City' is te zien in het Nederlands Fotomuseum in 'Quickscan#01' en ook in het Centrum Beeldende Kunst in Rotterdam
Kim Bouvy
Maakte een fotoverhaal, met teksten en 'found footage'. Over Rotterdam, getiteld Phantom city.
Een fantoomstad in zwartwit. Waarin Rotterdam hoofdpersoon en decor is. Over heden, verleden en wieweet toekomst.
Bestaat Rotterdam? Of draagt de nederzetting die wij nu zo noemen alleen de zelfde naam als die welke vroeger op dezelfde plaats stond? Ik vraag het me in Duitsland vaak af, in Bremen, in Frankfurt of Hannover.
Heten die steden ze alleen maar zo? Waardoor is zo'n oude naam nog te rechtvaardigen
Zijn het alleen de straatnaambordjes (en dan lang niet alle) die overeenkomen?
Niet voor niets is Rotterdam geobsedeerd door het vraagstuk de eigen identiteit.
Maandag na 21.00 loop ik met haar door de stad. In de Avonden.